Uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej Franciszce i Józefowi Furmanom

25 września 2026 roku w Gminie Lubasz odbyła się uroczystość poświęcona pamięci Franciszki i Józefa Furmanów – mieszkańców Kruteczka, którzy w czasie II wojny światowej udzielili pomocy członkom desantu spadochronowego.

Ich odwaga, poświęcenie i gotowość do niesienia pomocy drugiemu człowiekowi stały się częścią historii nie tylko ich rodziny, ale również lokalnej społeczności.

Uroczystość rozpoczęła się o godz. 15.00 w sali sesyjnej Urzędu Gminy w Lubaszu, podczas sesji Rady Gminy Lubasz. Jednym z jej szczególnych punktów było nadanie honorowego obywatelstwa Gminy Lubasz Państwu Franciszce i Józefowi Furmanom.

Akty nadania członkom rodziny wręczyli: Wójt Gminy Lubasz Marcin Filoda, Zastępca Wójta Grażyna Graj oraz Przewodnicząca Rady Gminy Lubasz Elżbieta Nowak. Wręczenie rodzinie aktów stanowiło wyraz uznania za pielęgnowanie pamięci o swoich przodkach i ich niezwykłej historii.

Po zakończeniu sesji zaproszeni goście udali się do Kruteczka, gdzie przy sali wiejskiej odbyła się główna część uroczystości – uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej Franciszce i Józefowi Furmanom, honorowym obywatelom Gminy Lubasz i patriotom, którzy w 1944 roku udzielili pomocy członkom desantu spadochronowego.

Uroczystość poprowadził Szymon Szwed, Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Lubaszu. Następnie głos zabrał Wójt Gminy Lubasz Marcin Filoda, który podkreślił znaczenie pamięci o mieszkańcach, którzy w najtrudniejszych momentach historii potrafili zachować odwagę, solidarność i człowieczeństwo.

Historię Franciszki i Józefa Furmanów oraz wydarzenia z 1944 roku przybliżyła Małgorzata Kabacińska. Opowiedziała o okolicznościach, w jakich małżeństwo udzieliło schronienia i pomocy żołnierzom Samodzielnego Batalionu Spadochronowego 1 Armii Wojska Polskiego – Antoniemu Hertlowi i Henrykowi Szafrudze. Pomoc udzielona żołnierzom wiązała się z ogromnym ryzykiem. W realiach niemieckiej okupacji za udzielenie schronienia osobom poszukiwanym przez okupanta groziły surowe represje. Franciszka i Józef Furmanowie za swoją postawę zapłacili najwyższą cenę. Józef został zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, natomiast Franciszka zginęła w obozie karno-śledczym w Żabikowie. Ich losy są tragicznym świadectwem czasów wojny i dowodem na to, jak wielkiego poświęcenia wymagała wówczas pomoc drugiemu człowiekowi.

Podczas uroczystości ks. kan. Maciej Grześ, kustosz Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin w Lubaszu dokonał poświęcenia tablicy pamiątkowej. Następnie delegacje złożyły kwiaty przy miejscu pamięci, oddając hołd Franciszce i Józefowi Furmanom.

Wzruszającym momentem uroczystości były wystąpienia członków rodziny Furmanów, którzy podzielili się wspomnieniami i refleksjami o swoich przodkach. Ich obecność podkreśliła, że pamięć o Franciszce i Józefie pozostaje żywa w kolejnych pokoleniach. Serdecznie dziękujemy całej rodzinie Furmanów za przybycie i wspólne uczczenie pamięci swoich przodków.

Historia Państwa Furmanów przypomina, że w czasach wojny zwykli mieszkańcy musieli podejmować niezwykle trudne decyzje, a pomoc drugiemu człowiekowi mogła oznaczać ryzyko utraty własnego życia. Ich postawa jest świadectwem odwagi, patriotyzmu, solidarności i człowieczeństwa. Jest także ważnym elementem historii Kruteczka i całej Gminy Lubasz.

Symboliczny charakter ma samo miejsce pamięci. Kamień i umieszczona na nim tablica nie są jedynie materialnym upamiętnieniem. To znak pamięci o ludziach, którzy w obliczu wojennego zagrożenia nie pozostali obojętni na los drugiego człowieka. To zobowiązanie, aby ich historię zachować i przekazywać kolejnym pokoleniom.

Na zakończenie uroczystości głos zabrała sołtys Kruteczka Brygida Wójtowicz, która podziękowała wszystkim za udział w wydarzeniu oraz zaangażowanie w przygotowanie miejsca pamięci. Słowa wdzięczności skierowała do władz Gminy Lubasz, Gminnego Ośrodka Kultury, Gminnego Zakładu Komunalnego, ks. kan. Macieja Grzesia, mieszkańców Kruteczka, gospodyń wiejskich oraz Koła Gospodyń Wiejskich ze Sławna.

Po oficjalnej części uroczystości uczestnicy zostali zaproszeni do sali wiejskiej na poczęstunek.

Uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej w Kruteczku było ważnym wydarzeniem dla całej Gminy Lubasz. To chwila, w której lokalna społeczność pochyliła się nad historią swoich mieszkańców i oddała hołd ludziom, których odwaga i poświęcenie zasługują na pamięć. Niech miejsce to pozostanie symbolem odwagi, człowieczeństwa i ofiary, a pamięć o Franciszce i Józefie Furmanach niech trwa i będzie przekazywana kolejnym pokoleniom.